TSRS 1 Kapsamında Karşılaştırmalı Bilgiler ve Açıklamalar makalesi standardın hükümlerini özetlemişti. Bu yazı ise karşılaştırmalı bilginin raporda nasıl sunulacağına odaklanır: tablo kurulumu, değişikliklerin yönetimi ve ikinci yıla hazırlık. Örnek tablolar kurgusaldır.
Kural özeti
TSRS 1'e göre işletme, raporladığı her nicel bilgi için önceki dönem karşılaştırmasını açıklar. Önceki döneme ilişkin nitel ve tanımlayıcı bilgi, cari dönemin anlaşılması için ilgiliyse o da verilir. İlk yıl için karşılaştırmalı bilgi zorunlu değildir. Güncel kolaylıklar için Kurul Kararları esas alınmalıdır.
Sunum biçimi
Karşılaştırmalı bilgi genellikle üç şekilde sunulur:
| Biçim | Ne zaman? | Not |
|---|---|---|
| Yan yana sütun | Metrik tablolarında | En yaygın biçim; cari ve önceki dönem, değişim sütunuyla |
| Metin içi karşılaştırma | Nitel açıklamalarda | "Önceki dönemde ... iken bu dönemde ..." |
| Grafik | Eğilim göstermek için | Tabloyu tamamlayıcı; eksen ve birimler açık olmalı |
Tablo şablonu (kurgusal)
| Metrik | Birim | Önceki dönem | Cari dönem | Değişim (%) | Not |
|---|---|---|---|---|---|
| [Metrik 1] | [birim] | [değer] | [değer] | [değer] | [not] |
| [Metrik 2] | [birim] | [değer] | [değer] | [değer] | [not] |
Değişim açıklamasında nedenler kısaca belirtilmelidir: faaliyet hacmi, kapsam, yöntem veya gerçek performans iyileşmesi.
Tutarlılığın koşulları
Karşılaştırmanın anlamlı olması için üç şeyin sabit kalması gerekir:
- Tanım: Metriğin ne ölçtüğü değişmemeli.
- Yöntem: Hesaplama yöntemi ve faktör kaynağı tutarlı olmalı.
- Kapsam: Dahil edilen şirketler, tesisler ve kaynaklar aynı olmalı.
Bu üçünden biri değiştiğinde karşılaştırma yanıltıcı olabilir.
Yöntem ve kapsam değişiklikleri
Yöntem değişikliği
Yöntem değişirse mümkünse önceki dönem bilgileri yeni yönteme göre yeniden düzenlenir; değişikliğin nedeni ve etkisi açıklanır. Yeniden düzenleme mümkün değilse bunun nedeni belirtilir ve karşılaştırmanın sınırı açıkça yazılır.
Kapsam değişikliği
Edinim, elden çıkarma veya yeni tesis nedeniyle kapsam değiştiğinde, hangi verilerin hangi tarihten itibaren dahil edildiği belirtilir. Mümkünse "karşılaştırılabilir kapsam" (yani her iki dönemde de var olan işletmeler) üzerinden ek bir karşılaştırma da sunulabilir.
Hata düzeltmesi
Önceki dönemde önemli bir hata sonradan fark edilirse, TSRS 1 karşılaştırmalı tutarların yeniden düzenlenmesini öngörür. Hatanın niteliği ve düzeltilen tutarlar açıklanır.
İlk yıl ve ikinci yıl
İlk yıl karşılaştırmalı bilgi zorunlu olmasa da ikinci yılda gerekecektir. İlk yıldan itibaren şu adımlar önerilir:
| Adım | Amaç |
|---|---|
| Metrik tanım ve yöntem dokümanı | İkinci yılda aynı yöntemin uygulanabilmesi |
| Baz verinin saklanması | Karşılaştırma ve hedef takibi |
| Kapsam kaydı | Hangi işletmelerin ve tesislerin dahil olduğunun belgelenmesi |
| Faktör ve kaynak kaydı | Emisyon faktörü sürümlerinin izlenmesi |
| Yeniden hesaplama politikası | Yapısal değişiklik ve hata durumunda ne yapılacağı |
Bu adımlar atılmazsa ikinci yılda geçmiş verinin yeniden üretilmesi gerekir ve bu zor veya imkânsız olabilir.
Karşılaştırma ve hedef ilişkisi
Hedeflerin ilerlemesi karşılaştırmalı bilgiyle takip edilir: baz yıl, önceki dönem ve cari dönem birlikte okunur. Baz yıl emisyonlarının yeniden hesaplanması gerektiğinde hedeflerin de bu doğrultuda gözden geçirilmesi gerekebilir. TSRS 2 Kapsamında İklim Hedefleri Nasıl Belirlenir? makalesine bakınız.
Nitel karşılaştırma
Karşılaştırma yalnızca rakamlarda değil, anlatıda da önemlidir. Örneğin risk değerlendirmesinde önceki yıla göre değişen önceliklendirme, yönetişimde yapılan değişiklikler ve strateji planlarında ilerleme bu kapsamdadır. Nitel değişiklikler kısaca ve nedenleriyle yazılmalıdır.
Tutarlılık kontrolleri
| Kontrol | Soru |
|---|---|
| Önceki rapor | Önceki dönem rakamları geçen yıl açıklananlarla aynı mı? Fark varsa açıklanmış mı? |
| Finansal tablolar | Karşılaştırmalı finansal rakamlarla uyumlu mu? |
| Yöntem | Yöntem ve kapsam değişikliği raporda belirtilmiş mi? |
| Hedefler | Baz yıl ve ilerleme tutarlı mı? |
Sık yapılan hatalar
- İlk yıl baz verisini saklamamak
- Yöntem değişikliğini açıklamadan yeni sayıyla eskisini kıyaslamak
- Kapsam değişikliğini (edinim, elden çıkarma) belirtmemek
- Önceki yıl rakamlarını sessizce değiştirmek
- Değişimi yorumsuz sunmak; nedenini açıklamamak
Sık sorulan sorular
Karşılaştırmalı bilgi ilk yıl hiç gerekmez mi?
Önceki yıl rakamını değiştirirsek ne yapmalıyız?
Karşılaştırmalı bilgi için grafik yeterli mi?
Kapsam değiştiğinde ne yapılır?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.