Raporu hazırlamak, standardın gerekliliklerini bir dosyaya dökmekten fazlasıdır; veri, karar ve onay süreçlerinin sonunda ortaya çıkan bir üründür. Bu yazı, TSRS Uyumlu Sürdürülebilirlik Raporu'nun hazırlanma sürecini uçtan uca özetler. Süreç önerileri ARSEN Denetim'in pratik yaklaşımıdır; resmî çerçeve KGK Kurul Kararları ve TSRS metinleriyle belirlenir.
Rapor nedir, hangi başlıkla sunulur?
TSRS 1, sürdürülebilirlik ile ilgili finansal bilgilerin genel amaçlı finansal raporların parçası olarak sunulmasını ister; açıklamalar yönetim raporu gibi bir raporda yer alabilir ve çapraz referans verilebilir. KGK'nın 05.05.2025 tarihli ve 01/32059 sayılı kararıyla TSRS 1'e eklenen 61T paragrafı uyarınca sürdürülebilirlik bilgileri "TSRS Uyumlu Sürdürülebilirlik Raporu" başlığı altında sunulur.
Süreç: yedi aşama
1. Kapsam ve takvim
Şirketin kapsamda olup olmadığı, ilk raporlama dönemi ve yayın tarihi netleştirilir. Kapsam eşikleri:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
Takvim için TSRS Raporlama Dönemleri ve Yayın Takvimi makalesine bakınız.
2. Organizasyon ve sahiplik
Gözetim organı, yönetim sponsoru, koordinatör, veri sahipleri ve destek fonksiyonları belirlenir. TSRS Raporlama Ekibi Nasıl Kurulur? makalesine bakınız.
3. Önemlilik ve içerik iskeleti
Risk ve fırsatlar belirlenir, önemlilik değerlendirmesi yapılır, rapor iskeleti çıkarılır. İskelet; yönetişim, strateji, risk yönetimi, metrikler ve hedefler başlıklarını ve genel hükümleri içerir.
4. Veri ve hesaplama
Veri envanteri kurulur, veri toplanır ve doğrulanır, emisyon gibi teknik hesaplamalar tamamlanır. Bu aşamada iç kontrol sistemi devrededir.
5. Taslak yazımı
Bölüm sahipleri kendi bölümlerinin ilk taslağını yazar; koordinatör dil, yapı ve çapraz referansları birleştirir. Yazım sırasında şunlara dikkat edilir:
- Her iddia için dayanak (belge, veri, karar) hazır olmalı
- Bölümler arasında tutarlılık sağlanmalı
- Finansal tablolarla çelişki olmamalı
- Belirsizlik ve muhakeme açıkça yazılmalı
6. İç gözden geçirme
Finans, hukuk, risk yönetimi ve üst yönetim taslağı inceler. Kurul veya komite düzeyinde sunum yapılır. Hukuk görüşü özellikle ileriye dönük ifadeler ve ticari hassasiyet için alınır.
7. Güvence ve yayın
Rapor bağımsız güvence denetiminden geçer (kGK, güvence denetimlerinin sınırlı güvence ile başlamasına karar vermiştir (Duyuru 2024-59)). Denetçi bulguları değerlendirilir, düzeltmeler yapılır, kurul onayı alınır, rapor yayımlanır.
Rapor hazırlama sürecinde rol dağılımı (öneri)
| Aşama | Ana sorumlu | Onay |
|---|---|---|
| Kapsam ve takvim | Mali işler | Yönetim sponsoru |
| Önemlilik | Çalışma grubu | Yönetim ve kurul |
| Veri ve hesaplama | Veri sahipleri, koordinatör | Mali işler |
| Taslak yazımı | Bölüm sahipleri | Koordinatör |
| İç gözden geçirme | Finans, hukuk, risk | Yönetim sponsoru |
| Güvence ve yayın | Mali işler, denetçi | Kurul |
Rol dağılımı şirketin yapısına göre uyarlanmalıdır. Önemli olan her aşamanın bir sahibinin ve bir onay noktasının bulunmasıdır.
Raporun temel nitelikleri
| Nitelik | Anlamı |
|---|---|
| Aynı dönem ve işletme | Finansal tablolarla aynı raporlama dönemi ve raporlayan işletme |
| Bağlantılı bilgi | Riskler, açıklamalar ve finansal tablolar arasında bağlantı |
| Önemlilik | Yalnızca önemli bilgi; gerekçeli değerlendirme |
| Doğrulanabilirlik | Her bilginin kanıta dayanması |
| Karşılaştırılabilirlik | Yöntemlerin tutarlılığı; ikinci yıldan itibaren karşılaştırmalı bilgi |
Uygunluk beyanı
Rapor, TSRS'lerin tüm hükümlerine uyulduğunda "TSRS'lere uygundur" beyanını taşıyabilir. Geçiş kolaylıkları kullanıldıysa hangilerinin kullanıldığı belirtilir. Kısmi uyumda bu ifade kullanılamaz. Beyan, kurulun onayından geçen rapor için ciddi bir iddiadır ve dayanağı denetçi tarafından sorgulanır.
Dil ve sunum önerileri
- Sade, doğrudan ve ölçülebilir ifadeler kullanın.
- Pazarlama dilinden kaçının; yatırımcı ve kredi veren karar için bilgi arar.
- Tablo ve rakamları, tanım ve yöntem notlarıyla destekleyin.
- Belirsizliği saklamayın; kaynağını ve varsayımını yazın.
- Çapraz referansları açık ve izlenebilir tutun.
Rapor sonrası
Rapor yayımlandıktan sonra denetçi görüşleri, paydaş geri bildirimleri ve süreç öğrenimleri toplanır; bir sonraki dönemin hazırlığı için eylem listesi çıkarılır. Veri envanteri, kontrol matrisi ve önemlilik kaydı güncellenir.
Sık yapılan hatalar
- Süreci rapor dönemi bittikten sonra başlatmak
- Raporu tek bir birimin yazması
- Çapraz referansların izlenemez olması
- Güvence için süre bırakmamak
- Uygunluk beyanını dayanak göstermeden yazmak
Sık sorulan sorular
Rapor ayrı bir belge mi olmalı, yoksa faaliyet raporunun parçası mı?
Raporu kim onaylar?
Rapor kaç sayfa olmalı?
Rapor hangi dilde yayımlanmalı?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, 2025 Faaliyet Raporu (Kurul Kararı 05.05.2025, sayı 01/32059: TSRS 1, paragraf 61T)
- KGK, Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği (17.01.2025; Resmî Gazete 17.01.2025, sayı 32785)
- KGK, Duyuru 2024-59: Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlarına Yönelik Zorunlu Güvence Denetimlerine İlişkin Duyuru (05.09.2024; Resmî Gazete: 05.09.2024, sayı 32653)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.